PORTAL INFORMACYJNY MIASTA KALETY

Zarys historyczny Kopalni „Guido” w Zabrzu.

Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido”, nazwana od imienia właściciela – Hrabiego Guido Henckel von Donnersmarck, nadanie prawa na wydobycie węgla otrzymała 2 października 1855 r.

Już rok później zaczęto drążyć pierwszy szyb „Barbara”, lecz ze względu na kurzawkę realizacji tej nie ukończono. Drugi z szybów nazwany „Concordia” osiągnął w 1859 r. głębokość 97 metrów i w następnym roku został udostępniony do eksploatacji. Dzięki zainstalowaniu w maszynowni przy szybie „Concordia” parowego wyciągu kopalnianego, w latach 70- tych XIX w. wprowadzono tu regularne wydobycie węgla, a urobek wyciągano w wiadrach o pojemności 0,5 beczki. W 1860 r. wydobyto w kopalni pierwsze 52 beczki, co stanowiło około 10 ton węgla kamiennego. Z biegiem lat szyb zmienił nazwę na „Guido”, osiągając w 1887 r. maksymalna głębokość wyrobiska 170 metrów, w tym okresie powstały również budynki kotłowni i pompowni. Równocześnie postanowiono o wydrążeniu drugiego szybu „Eisenbahn” z oddzielną maszynownią i kotłownią na głębokość 364, 1 metra, ale głębokość pokładu wynosi 320 metrów a rząpia 46,1 metrów. W 1887 r. Guido Henckel von Donnersmarck sprzedał kopalnię z powodu niskiej rentowności Skarbowi Pruskiemu, która stała się od tego momentu kopalnią państwową. W tym samym roku kopalnia została połączona z kopalnią „Królowa Luiza” wraz z drążonymi wówczas szybami „Rheibaben” (obecnie „Bielszowice”). Część tej infrastruktury z końca XIX w. zachowała się do czasów teraźniejszych.

W 1901 r. postanowiono o wydrążeniu podziemnego szybu łączącego poziom 170 z poziomem 320. Trzy lata później kopalnię „Guido” połączono podziemnymi chodnikami z nowopowstałą kopalnią „Delbrück” (obecnie „Makoszowy”), która wydobywała węgiel koksujący. Wydobycia węgla kamiennego w kopalni „Guido” zaprzestano w 1928 r. z powodu wyczerpania złoża i od tego momentu kopalnia pełniła funkcję zakładu odwadniającego tamtejszy rejon górniczy. Po II wojnie światowej był to nieczynny rejon kopalni „Makoszowy”, a od lat 60 – tych władały nim Zakłady Konstrukcyjno – Mechaniczne Przemysłu Węglowego KOMAG z Gliwic.

W 1967 r. podziemia „Guido” przekształcono w Kopalnię Doświadczalną Węgla Kamiennego M- 300, a w 1976 r. zasypano szyb „Guido” prowadzący do poziomu 170, lecz pozostawiono szybik „Guido”. Jest to szybik zgłębiony w połączeniu dwóch poziomów 170 i 320 m. W nieczynnych wyrobiskach w 1982 r. utworzono podziemny Skansen Podziemny „Guido”, jako oddział Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Stanowił on wówczas jedyną kopalnię węgla otwartą dla ruchu turystycznego. Początkowo udostępniono trasę dla zwiedzających na jednym z dwóch poziomów, na 320 m. użytkowanym przez KDWK M-300. Dzięki staraniom Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, dnia 26 lutego 1987 r. zachowane stare wyrobiska podziemne oraz budynki maszyny wyciągowej i nadszybia wraz z wieżą wyciągową zostały wpisane do Rejestru Zabytków. W 1990 r. na poziomie 170 metrów przeprowadzano prace konserwatorskie, umożliwiające otwarcie atrakcyjnej trasy turystycznej. Lata 90 –te XX w. to dla polskiego górnictwa węglowego okres restrukturyzacji, który także dotknął Kopalnię Doświadczalna Węgla Kamiennego M- 300 w Zabrzu. W 1996 r. ówczesny właściciel obiektu (kopalnia „Makoszowy”) uznał, że utrzymywanie obiektu jest zbyt kosztowne i doprowadził do zakończenia działalności zabytkowej kopalni. Kopalnia została postawiona w stan częściowej likwidacji i od tego momentu prowadzono prace, mające na celu jej fizyczną likwidację. W styczniu 1998 r. KOMAG wystąpił z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków dawnej kopalni „Guido”, jednakże do skreślenia nie doszło, ponieważ Generalny Konserwator Zabytków nie znalazł ku temu podstaw prawnych ani merytorycznych.

W 1999 r. kopalnię M- 300 przejęła Gliwicka Spółka Węglowa S.A. celem ukończenia rozpoczętej likwidacji, wykorzystując dotacje państwa (3 mln zł.). W tym samym czasie miasto Zabrze podjęło kroki, które miały uratować obiekt i adaptować go na cele muzealno – turystyczne. Początków tych starań należy doszukiwać się w Strategii Rozwoju Miasta Zabrze, przyjętej uchwalą Rady Miejskiej 13 września 1999 r. w ramach rozwoju miasta. Rok 2001 był przełomowym dla kopalni „Guido”, ponieważ w budżecie zaplanowano kwotę 10 mln zł. na prace związane z jej adaptacją dla celów turystycznych. Po zakończeniu prac inwestycyjnych obiekt został przekazany na rzecz samorządów – Gminy Zabrze  i Województwa Śląskiego, na podstawie porozumienia z dnia 14 sierpnia 2007 r.

Dnia 16 czerwca 2007 r. Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido” otworzyła podwoje dla turystów. Najpierw udostępniona została sfera naziemna oraz wyrobisko 170 a dnia 4 grudnia 2008 r. udostępniono poziom 320.

w przygotowaniu cz. 2 i 3

Literatura:

1.      G. Bożek: Architektura przemysłowa i zabytki techniki na Śląsku w dobie restrukturyzacji. Referaty,

2.      Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2006 r., Dz. U. NR. 147, poz. 1065, projekt nowelizacji z dnia 30 sierpnia 2007

Fot. Chodnik poziomu 170.

Źródło: http://kopalniaguido.pl/page.php?24